In de late Middeleeuwen greep een aantal dorpen naast de stedelijke status. De aanwezigheid van wagen en markten, als ook de concentratie van niet-agrarische beroepen wijst in de richting van een toenemend stedelijk karakter van enkele van zulke dorpen, met name in de relatief dichtbevolkte Zuidwesthoek van Friesland. Daarbij gaat het om dorpen als Molkwerum, Makkum, Lemmer, Joure, Balk en Woudsend. Het verhaal wil dat de stedelijke status aan Woudsend voorbij ging omdat de eigenwijze Woudsenders zonder toestemming van de autoriteiten een boterwaag gingen stichten.

De meeste vlecken kenmerken zich in hun oudste gedeelten door een lintvormige bebouwing, die zich als regel langs of parallel aan het water uitstrekt. Woudsend en Molkwerum vormen daarop een uitzondering omdat in deze vlecken een duidelijke kom aanwijsbaar is.

Ypecolsga en Indijk zijn van oorsprong vaartdorpen. De vaart (de vroegere Wegsloot langs Ypecolsga) of de oever van een meer (het Heegermeer bij Indijk) vormde in tegenstelling tot de weg de centrale as en dat was goed te zien aan de stand van de gebouwen, waarvan de voorzijden naar het water waren gericht.

Bron: Provincie Fryslân, Cultuurhistorische kaart.

Terug naar Wetenswaardig-algemeen