Het SKS-kampioenschap skûtsjesilen vindt ieder jaar plaats tijdens de noordelijke bouwvakvakantie en is een vaste zomerse traditie in Fryslân. Veertien skûtsjes doen mee en varen in totaal elf wedstrijden, verspreid over tien verschillende Friese locaties. Tijdens deze reeks nemen de schippers het tegen elkaar op in de strijd om het felbegeerde Sulveren Skûtsje en natuurlijk de eeuwige roem.

Het kampioenschap draait om het verzamelen van zo weinig mogelijk punten. Na alle elf wedstrijden wordt de eindstand opgemaakt, waarbij het slechtste resultaat van iedere schipper wordt geschrapt. Let op: eventuele strafpunten, bijvoorbeeld na een protest, blijven altijd meetellen en kunnen dus niet worden weggestreept.

Het skûtsje met het laagste puntentotaal na de laatste wedstrijd mag zich SKS-kampioen noemen. Mocht er sprake zijn van een gelijke stand, dan geeft de uitslag van de finalewedstrijd de doorslag.

IFKS Skûtsjesilen

Het ontstaan van de IFKS

Begin jaren tachtig nam taxi-ondernemer Gerrit Roosjen (1942–1999) uit Franeker het initiatief voor een nieuw skûtsjezeilevenement. Samen met Kees Koehoorn uit Harlingen en Hylke de Vries kreeg hij geen toegang tot het SKS-kampioenschap. De SKS hanteerde een maximum van veertien deelnemende skûtsjes, vanwege de beperkte ruimte op smalle vaarwateren zoals bij Grou, Eernewoude en De Veenhoop.

Roosjen liet het daar niet bij en richtte de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) op. Dit werd een open vereniging, waar iedereen met een door de IFKS goedgekeurd skûtsje lid kon worden en kon deelnemen aan wedstrijden die door de vereniging zelf werden georganiseerd.

De oprichtingsvergadering vond plaats op 19 december 1981 in café-restaurant De Hinde in Hindeloopen. De statuten werden begin 1982 officieel vastgelegd in Leeuwarden. Al in de zomer van datzelfde jaar, op 10 augustus 1982, verschenen zestien skûtsjes aan de start op het IJsselmeer bij Hindeloopen. Het ging hierbij om schepen van particuliere, ‘vrije’ eigenaren.

Groei en ontwikkeling

De IFKS voelt zich sterk verantwoordelijk voor het behoud van het skûtsje als belangrijk Fries cultureel erfgoed. Dat deze missie breed wordt gedragen, blijkt uit het groeiende aantal leden en deelnemende schepen. Sinds de eerste wedstrijd in 1982 is de vereniging uitgegroeid tot een organisatie met inmiddels ruim 600 leden.

Tegenwoordig wordt het IFKS-kampioenschap jaarlijks tijdens de bouwvak gehouden en doen er 60 tot 65 skûtsjes mee, verdeeld over vier klassen. Voor skûtsjes tot 20,62 meter lengte geldt een A-, B- en C-klasse met een systeem van promotie en degradatie. Daarnaast is er een kleine a-klasse voor skûtsjes tot 17,10 meter. Het succes van de IFKS is mede te danken aan de inzet van de pioniers van het eerste uur, onder wie Berend Hof, Ruurd Vlieger, Jildert Sudema, Doede Dijkstra, Klaas Adema en later ook Yde Schakel en Chris van der Berg. De allereerste IFKS-kampioen was Nico Hoek uit Muiden met het skûtsje Lutgerdina Smeltekop.

Professionalisering en toekomst

In de loop der jaren heeft de IFKS een duidelijke kwaliteitsslag gemaakt. De organisatie is steeds professioneler geworden en het imago van een ‘wilde bond’ behoort al lange tijd tot het verleden. Hoewel de IFKS soms nog als alternatief wordt gezien, is zij inmiddels uitgegroeid tot het grootste skûtsjezeilevenement ter wereld.

Sinds 2010 is de IFKS aangesloten bij het Watersportverbond. Hierdoor werkt de vereniging met gekwalificeerde wedstrijdleiders en een onafhankelijke protestcommissie. Dit waarborgt deskundigheid, kwaliteit en onpartijdigheid tijdens de wedstrijden.

Met deze stappen is de IFKS goed voorbereid op de toekomst, zonder haar eigen karakter en oorsprong uit het oog te verliezen. De vereniging weet waar zij naartoe wil, maar blijft zich bewust van waar zij vandaan komt.